Draaiboek voor het ontwikkelen van een project

Uit Gemeenschapppelijk wonen
Ga naar: navigatie, zoeken

Opzetten van een woonproject met gemeenschappelijke (werk)ruimten

Anna Dijkhuis/Flip Krabbendam (november 2008)

De hier volgende schematisch weergegeven weg naar het realiseren van een gemeenschappelijk woon/werk project is gebaseerd op jarenlange ervaring. Eén van de belangrijke lessen uit het verleden is dat het sociale proces even cruciaal is als het bouwproces. Dan gaat het om vragen als: hoe krijg of houd je een stevige groep bij elkaar, hoe verdeel je de taken en houd je mensen gemotiveerd en vooral ook: hoe bereid je als groep voor op realistische samen woon (en samen werk) relaties. Daarom zijn bij de fasen steeds twee ongeveer parallel lopende routes aangegeven: Het sociale proces en het Ontwerpproces (later Bouwproces).

Belangrijke stappen zijn op een rij gezet. Maar, zoals met elke schema: De werkelijkheid is altijd anders en complexer. Toch zijn wij ervan overtuigd dat het schema bruikbaar is in de praktijk. Elke groep die een project wil realiseren kan onderstrepen wat voor hun van belang is, wat ze minder belangrijk vinden of zelfs niet aan de orde is. Sommige groepen hebben bijvoorbeeld al een lokatie en een opdrachtgever. Andere groepen hebben al een programma van eisen. Dat verschilt. Maar uit de praktijk blijkt dat de handleiding-in-fase voor alle groepen nuttig kan zijn als voorbereiding op de route die afgelegd moet worden én als checklist. *)

  • ) de fasen 1 t/m 3 zijn recent aangepast/verbeterd. Het schema blijft in ontwikkeling

Gemeenschappelijk wonen: het opzetten van een project

Fase 1: Initiatieffase

Sociale proces Ontwerpproces
1. Het Ideaal

motieven

Het Luchtkasteel

groot, klein, oud, nieuw, stad, buiten

2. Medestanders

werven leefstijlgenoten

Voorlopig woonprogramma

sociaal ruimtelijke opbouw werkruimten? ecologisch?

3. Oriënteren

profiel
projectbezoek, websites literatuur, deskundigen

Programma van eisen

ontwerpvoorstellen

4. Naar buiten treden

pers, belangenvereniging, formaliseren / juridische status

Partijen bouwproces

gemeente, corporatie, ontwikkelaar, (architect?)

5. Continuïteit

werven / aanvullen groep

Toezeggingen

politieke steun, locatie, formele opdrachtgever, procesbegeleiding

Feest
Mijlpaal 1: Toezeggingen binnen / actoren bekend (gemeente, lokatie, corporatie / bouwheer)

Convenant
Continuïteit in de Bewonergroep (aantal actieve leden, kerngroep, juridische status, overlegvorm: werk / mandaatgroepen)

Fase 2: Planfase

Sociale proces Ontwerpproces
6. Rechtspersoonlijkheid

huishoudelijk reglement
besluitvormingsproces

Samenwerkingsovereenkomst

rolverdeling: corporatie / bouwheer en bewonersvereniging, begeleiding

7. Architectenkeuze

bewonerskeuze / bewoners adviseur?

Architectenkeuze

keuze corporatie / bouwheer

overeenstemming
8. Gemeenschappelijkheid

privé en gemeenschappelijke ruimten: definitieve sociale opbouw

Programma van Eisen

ruimtelijke ordening van privé en gemeenschappelijke ruimten

9. Planteam werk/mandaatgroep

terugkoppeling / feedback aan architect

Planteam

Feedback aan architect, afstemming met formele opdrachtgever en regelgeving

overeenstemming
10. Continuïteit

interne cohesie, betrokkenheid: taken, communicatie, commitment verklaring

Definitief Ontwerp (D.O.)

afronding ontwerpproces

goedkeuring D.O.
Viering mijlpaal 2

Fase 3: Uitwerkingsfase

De groep Het bouwen
11. Planteamcommissie

alternatieven voorleggen

Bestek gereedmaken

materialiseren van het ontwerp

12. Continuïteit

motiveren, volhouden, zonodig ledenwerving

Aanbesteding

keuze aannemer

13. 'Vuurproef'

bezuiniging, subsidies, compromissen, actie

Bezuinigingsronde

woonlasten, wettelijke kaders

14. Toewijzing

regeling leegstandskosten, vrijstelling gemeentelijke regels

Feest Eerste paal
Mijlpaal 3 start bouwfase

Fase 4: Bouwfase

15. De groep Het bouwen
Planteamcommissie

kwaliteitsbewaking (bewoners)

Bouwteam

kwaliteitsbewaking (opdrachtgevers)

overeenstemming over aanpassingen
16. Beheercontract

huurcontract: individueel of collectief, gemeenschappelijke ruimten apart? (werkruimte apart)
bij koop: vereniging van eigenaren afspraken over vertrek / vinden nieuwe bewoner

17. Groeps/clustervorming

sociale proces, verantwoordelijkheden en gebruik gemeenschappelijke ruimten

18. Woning/werkruimteverdeling

definitief: wie woont (werkt) waar?

Feest Oplevering
Mijlpaal 4 Overhandiging eerste sleutel


Fase 5: Beheerfase

De groep Het gebouw
19. Taakverdeling

instellen definitieve werkgroepen

Na oplevering

inventarisatie kleine gebreken (aannemer)

20. Continuïteit

participatie en betrokkenheid bij gemeenschappelijke activiteiten

(Definitief Huishoudelijk reglement financiën, vergaderstructuur, conflictregeling, commitmentverklaring)

Afspraken onderhoud
Nieuwe bewoners

wachtlijst, aspirant bewoners, (profiel) en (selectie)procedure